Sałatka jarzynowa bez ziemniaków to kremowa sałatka z marchewki, zielonego groszku i białych szparagów, wymieszana z majonezem i crème fraîche. Dziesięć minut pracy, dwie godziny w lodówce, a w szczelnym pojemniku wytrzyma 3-5 dni.
Nie ma tu ani ziemniaków, ani jajek, ani ogórków kiszonych – a to odróżnia ją od większości przepisów „bez ziemniaków”, w których jajka zwykle i tak zostają. To wersja nordycka: w Danii i Norwegii nazywa się ją sałatką włoską i jest jednym z najczęściej kupowanych dodatków do kanapek, choć z Włochami nie ma nic wspólnego.
Pod przepisem znajdziesz odpowiedź na pytanie, czy ziemniaki są w sałatce jarzynowej obowiązkowe, dlaczego ta sama sałatka nosi w sześciu krajach pięć różnych nazw i z czym ją podawać. Przepis jest na górze strony.
Sałatka jarzynowa bez ziemniaków
Składniki
- 75 g białych szparagów w kawałkach, ze słoika lub puszki
- 90 g marchewki
- 75 g zielonego groszku, może być rozmrożony
- 2 łyżki majonezu
- 1,5 łyżki crème fraîche lub gęstej śmietany 18%
- Szczypta cukru
- Sól i pieprz
Sposób przygotowania
- Odsącz kawałki szparagów na sitku.
- Obierz marchewkę i pokrój ją w drobną kostkę, mniej więcej wielkości groszku.
- Przełóż kostki marchewki do małego garnka i zalej wodą tak, aby ledwo je przykryła.
- Dodaj szczyptę soli i zagotuj.
- Gotuj marchewkę, aż będzie miękka, ale wciąż jędrna – zajmie to 2-3 minuty.
- Odlej wodę i przelej marchewkę zimną wodą.
- Dokładnie odsącz marchewkę na sitku.
- Wymieszaj majonez z crème fraîche w misce na tyle dużej, by zmieściły się też warzywa.
- Dopraw cukrem, solą i pieprzem.
- Dodaj szparagi, marchewkę i groszek, po czym dokładnie wymieszaj.
- Wstaw sałatkę do lodówki na co najmniej dwie godziny, żeby się przegryzła.
Jak to zrobić, krok po kroku
Czy do sałatki jarzynowej muszą być ziemniaki?
Nie muszą – ziemniaki są w polskiej sałatce jarzynowej tradycją, a nie warunkiem, i sałatka bez nich jest lżejsza i dłużej zachowuje świeżość. Oto co się zmienia, kiedy je pominiesz:
- Konsystencja. Ziemniaki oddają skrobię i wodę, przez co sałatka gęstnieje, a po dniu potrafi się rozwodnić. Bez nich sos zostaje taki, jakim go zrobiłeś.
- Smak. Ziemniaki są neutralne i tłumią resztę. Bez nich wyraźniej czuć słodycz marchewki i łagodność szparagów.
- Trwałość. Sałatka bez ziemniaków i bez jajek wytrzymuje w lodówce pełne 3-5 dni, podczas gdy klasyczna jest najlepsza pierwszego i drugiego dnia.
- Ilość pracy. Nie trzeba gotować ziemniaków w mundurkach, studzić ich ani obierać. Całe gotowanie to jeden mały garnek i trzy minuty.
Jeśli jednak chcesz sałatkę ziemniaczaną, a nie jarzynową, to jest to zupełnie inne danie — sałatka ziemniaczana z awokado jest jej lżejszą wersją.
Jaka jest najprostsza sałatka warzywna?
Najprostsza sałatka warzywna to trzy warzywa i jeden sos – i dokładnie tym jest ten przepis. Oto proporcje na mniej więcej 300 ml gotowej sałatki:
- Zielony groszek, 75 g. Najprościej rozmrożony – wtedy nie gotuj go razem z marchewką, tylko wmieszaj na końcu. Świeży groszek jest na surowo twardy i mączysty, więc gotuj go dwie minuty razem z marchewką i przelej zimną wodą.
- Marchewka, 90 g. Obrana, pokrojona w kostkę wielkości groszku, gotowana 2-3 minuty i przelana zimną wodą. Gotowana dłużej rozpada się w sosie.
- Białe szparagi, 75 g. Ze słoika lub puszki, dokładnie odsączone. Dają łagodny, lekko słodkawy ton i to one robią z tej sałatki wersję nordycką.
- Sos. 2 łyżki majonezu i 1,5 łyżki crème fraîche. Crème fraîche sprawia, że sałatka jest lżejsza i bardziej kwaskowa niż na samym majonezie.
- Doprawienie. Szczypta cukru, sól i biały pieprz.
Warzywa z puszki są tu całkowicie na miejscu i nie są gorszym wyborem – ważne jest tylko, żeby wszystko dokładnie odsączyć, zanim trafi do sosu. To ten jeden krok decyduje, czy sałatka będzie kremowa, czy wodnista.
Jak zrobić sałatkę jarzynową inaczej niż zwykle?
Najprostszy sposób to wymienić ziemniaki i ogórki na szparagi – i tak właśnie robi się ją w Skandynawii. Nazwy też są tam inne i to o nich warto wiedzieć:
- Dania i Norwegia: „italiensk salat”, czyli sałatka włoska. Podobno od barw włoskiej flagi: zielony groszek, biały majonez, pomarańczowo-czerwona marchewka.
- Włochy: „insalata russa” – sałatka rosyjska. Sami Włosi uważają ją więc za rosyjską.
- Hiszpania: „ensaladilla rusa”, też rosyjska, tyle że z ziemniakami i tuńczykiem.
- Szwecja: „legymsallad”, od francuskiego légume, czyli po prostu od warzyw.
- Polska: sałatka jarzynowa – od jarzyn. Razem ze Szwecją jesteśmy jedynymi, którzy nazwali ją od tego, co w niej naprawdę jest.
Jest jeszcze data, której nie ma w żadnym z przepisów. Duński słownik «Ordbog over det danske Sprog», tom 9 z 1927 roku, opisuje sałatkę włoską jako zrobioną z makaronu, marchewki i szparagów – zupełnie bez groszku. W nowoczesnym słowniku duńskim groszek już jest, a makaron zniknął. Czyli jedyny naprawdę włoski składnik wypadł z sałatki włoskiej, a zielony kolor, na którym opiera się cała opowieść o fladze, pojawił się dopiero później.
Jak zrobić sałatkę jarzynową fit?
Wystarczy zamienić jeden lub oba tłuszcze – warzywa niosą tu smak, więc sałatka to wytrzyma. Trzy warianty, od najłagodniejszego do najdalej idącego:
- Lżejszy majonez. Majonez light ma zwykle o połowę mniej tłuszczu, a w tak małej ilości różnicy w smaku prawie nie czuć.
- Jogurt zamiast crème fraîche. Gęsty jogurt grecki albo skyr. Sałatka robi się bardziej kwaskowa, więc dodaj odrobinę więcej cukru.
- Oba naraz. Wtedy trzeba mocniej doprawić: więcej soli, kilka kropli soku z cytryny i szczypta cukru stają się ważniejsze niż wcześniej.
Jeśli wolisz sos podawany osobno, a nie wmieszany, sprawdź sos czosnkowy ze śmietany – idzie w zupełnie inną stronę smakową.
Z czym podawać sałatkę jarzynową bez ziemniaków?
Ta sałatka jest przede wszystkim dodatkiem do kanapek – kładzie się ją na plaster mięsa, a nie jada się jej łyżką z miski. Tak używa się jej w Skandynawii:
- Na szynce gotowanej. Klasyka. Chleb żytni, masło, liść sałaty, duży złożony plaster szynki i 1-2 łyżki sałatki na wierzchu.
- Na schabie pieczonym lub wędzonym. Słone mięso dobrze znosi tłusty sos.
- Na zimnym bufecie. Jest najłagodniejsza ze wszystkich sałatek majonezowych i Na zimnym bufecie. Jest najłagodniejsza ze wszystkich sałatek majonezowych i dobrze komponuje się z tymi ostrzejszymi..
- Do jajek na twardo. Jeśli chcesz jajka, dodaj je obok, a nie do środka – sałatka wtedy dłużej zachowuje świeżość.
- Udekorowana. Połówka pomidorka koktajlowego i gałązka koperku. Dwie sekundy pracy, a półmisek wygląda inaczej.
Na stole dobrze wygląda obok niej sałatka z łososiem wędzonym i rzodkiewką, a sałatka z awokado, oliwkami i groszkiem wnosi coś świeżego obok majonezu.
Jak długo można przechowywać sałatkę jarzynową?
Sałatka jarzynowa bez ziemniaków wytrzymuje w lodówce 3-5 dni w szczelnym pojemniku i z każdą godziną smakuje lepiej. Potrzebuje zresztą co najmniej dwóch godzin, zanim nabierze pełni smaku – sos musi zdążyć przejąć smak marchewki i szparagów.
Trzy rzeczy niepotrzebnie skracają ten czas: warzywa, które nie zostały dokładnie odsączone, bo na dnie zbiera się wtedy woda; miska bez pokrywki, bo powierzchnia obsycha; i domowy majonez na surowych żółtkach, który wymaga stałego chłodzenia. Jeśli sałatka ma stać kilka godzin na stole, bezpieczniejszy jest majonez ze sklepu.
