Sos czosnkowy ze śmietany powstaje w pięć minut i nie wymaga ani gotowania, ani blendera. Wystarczy praska do czosnku, miska i łyżka – reszta to składniki, które w większości kuchni są pod ręką: śmietana, majonez, ocet, musztarda i oliwa.
To ten sos, który w pizzeriach i budkach z kebabem podaje się do wszystkiego, a w domu okazuje się dużo lepszy niż kupny. Powód jest prosty: świeżo przeciśnięty czosnek pachnie zupełnie inaczej niż czosnek w proszku, a sam decydujesz, ile go dać.
Poniżej znajdziesz przepis podstawowy, a dalej dwie rzeczy, o które pyta się najczęściej: którą śmietanę wybrać i jak zrobić wersję bez majonezu. Jest też łagodna odmiana ze szczypiorkiem i miodem – do sałatek i pieczonych ziemniaków.
Przepis: Sos czosnkowy ze śmietany i majonezu
Składniki
- 2-3 ząbki czosnku – zależnie od wielkości i upodobań
- 6 łyżek śmietany 18%
- 2 łyżki majonezu
- 1 łyżka octu z białego wina
- 1 łyżeczka musztardy Dijon – lub innej ostrej
- 4 łyżki oliwy z oliwek
- Sól i pieprz
Sposób przygotowania
- Obierz ząbki czosnku i przeciśnij je przez praskę.
- Wymieszaj przeciśnięty czosnek ze śmietaną, majonezem, octem winnym i musztardą.
- Wlewaj oliwę cienkim strumieniem, cały czas mieszając.
- Mieszaj, aż sos będzie gładki i kremowy.
- Dopraw solą i pieprzem.
- Wstaw sos do lodówki, najlepiej na pół godziny przed podaniem.
Krok po kroku
Która śmietana do sosu czosnkowego?
Najlepsza jest śmietana 18%. Jest wystarczająco gęsta, żeby sos utrzymał się na mięsie i nie spływał, a jednocześnie na tyle kwaśna, żeby przełamać tłuszcz z majonezu i oliwy. Różnice między rodzajami śmietany są większe, niż się wydaje:
| Rodzaj | Tłuszcz | Efekt w sosie |
|---|---|---|
| Śmietana kremowa | 12% | Sos rzadszy – dobry jako dressing do sałaty |
| Śmietana | 18% | Właściwy wybór. Gęstość jak w sosie z pizzerii |
| Śmietana kremówka | 30% | Bardzo gęsty i tłusty sos – zmniejsz majonez do 1 łyżki |
| Jogurt grecki | 10% | Wersja lżejsza, wyraźnie bardziej kwaśna |
Jeśli używasz śmietany 30%, sos wyjdzie tak gęsty, że będzie się kleił zamiast rozprowadzać – rozrzedź go wtedy łyżką wody albo soku z cytryny. Przy śmietanie 12% zrób odwrotnie i daj o pół łyżki majonezu więcej, inaczej sos będzie zbyt lekki i rozejdzie się po talerzu.
Śmietana musi być kwaśna, nie słodka. Śmietanka do kawy albo do ubijania nie ma tej kwasowości, która w tym sosie robi połowę roboty.
Sos czosnkowy bez majonezu i wersja łagodna
Bez majonezu też się da, tylko trzeba czymś zastąpić tłuszcz, który go trzyma. Zwiększ oliwę do pięciu łyżek i wlewaj ją tym samym cienkim strumieniem, a dodatkowo daj pełną łyżeczkę musztardy – to ona spina sos, kiedy nie ma majonezu. Sos będzie rzadszy i wyraźnie bardziej kwaśny, za to lżejszy.
Druga odmiana to wersja łagodna, bez czosnku, którą w Skandynawii podaje się do pieczonych ziemniaków i do ryb. Potrzebujesz: 8 łyżek śmietany 18%, 5 łyżek posiekanego szczypiorku, ½ łyżeczki płynnego miodu, 1 łyżeczkę musztardy Dijon oraz sól i pieprz. Wszystko wymieszaj w misce i odstaw do lodówki.
Szczypiorek tnij nożyczkami, nie nożem. Nóż zgniata puste źdźbła i wyciska sok na deskę, a nożyczki przecinają je czysto, więc smak zostaje w sosie. Miód musi być płynny – zastygły nie rozpuści się w zimnym sosie i zostanie na dnie w postaci grudek.
Do czego podać sos czosnkowy?
Do wszystkiego, co tłuste i pieczone. Do ziemniaków z piekarnika wystarczy solidna łyżka prosto na gorący miąższ, a do frytek i placków ziemniaczanych sos sprawdza się lepiej niż ketchup, bo kwas przecina tłuszcz zamiast go dokładać.
Klasycznie podaje się go do mięsa z grilla, do kurczaka, do kebabu i do pizzy – w pizzeriach to właśnie ten biały sos, którym polewa się ciasto. Dobrze pasuje też jako dip do surowych warzyw: marchewki, ogórka, papryki i selera naciowego.
Wersja łagodna ze szczypiorkiem nadaje się z kolei do sałatek i do ryb. Rozrzedzona łyżką soku z cytryny staje się sosem do wędzonego łososia – takiego jak w sałatce z łososiem wędzonym i rzodkiewką. Jeśli szukasz sosu do burgera, mamy osobny sos do burgera z paprykami i słodką musztardą.
Chcesz łagodniejszy czosnek? Zamiast surowych ząbków użyj pieczonego czosnku – jest słodki i orzechowy zamiast ostrego. Wtedy jednak nie jest to już przepis na pięć minut.
Przechowywanie i najczęstsze pytania
Jak długo można przechowywać sos czosnkowy?
Cztery do pięciu dni w lodówce, pod warunkiem że za każdym razem nabierasz go czystą łyżką. Łyżka, która była w sałatce i wróciła do miski, skraca ten czas o połowę. Jeśli miska stoi godzinami na stole podczas grilla, sos psuje się szybciej – lepiej nakładać po trochu.
Czy sos czosnkowy można zamrozić?
Nie. Śmietana po rozmrożeniu się warzy: woda oddziela się od tłuszczu i zostaje zbita, ziarnista masa, której nie da się już wymieszać. To samo stanie się, jeśli dodasz sos do gorącej potrawy – najpierw zdejmij garnek z palnika.
Czy zamiast jogurtu można dać śmietanę?
Tak, i wielu uważa, że wychodzi lepiej. Śmietana jest gęstsza i mniej kwaśna od jogurtu naturalnego, więc sos jest łagodniejszy i lepiej trzyma się mięsa. Przy jogurcie warto dodać pół łyżeczki miodu, żeby zbić kwasowość.
Dlaczego sos jest gorzki?
Zwykle przez czosnek, który zbyt długo stał przeciśnięty na powietrzu, albo przez zielony kiełek w środku ząbka. Wyjmij kiełek przed przeciśnięciem, a sam sos przygotuj od razu po przeciśnięciu czosnku.
Jak zrobić sos jak z restauracji?
Trzy rzeczy: więcej czosnku, niż wydaje się rozsądne, pół godziny w lodówce, żeby smaki się przegryzły, i doprawienie solą dopiero po tym odpoczynku. Sos schłodzony smakuje mniej słono niż ten sam sos w temperaturze pokojowej.
